“Tôi thấy những người làm phim truyền hình quá quả cảm, bởi họ phải làm phim với một mức thù lao rẻ mạt và một hàng ngũ làm phim thiếu chuyên nghiệp, nhiều rủi ro
“Nhưng tôi cứ đường thẳng mà đi, với cái tâm sáng và niềm tin vào chính mình”. Điều gì đã khiến ông quyết liệt đến thế? Khải Hưng cười, tôi tin ở chính mình. Dù nghề làm phim truyền hình mang lại cho ông nhiều vẻ vang, nhưng cũng lắm nỗi khốn cùng.
Thế nhưng cũng chính vì cái thứ mà tiền không mua được ấy, mà cuộc đời làm đạo diễn của Khải Hưng cũng lên bờ xuống ruộng. Khủng hoảng kinh tế khiến nhiều hãng phim lểu đểu. Công việc có thể đánh tháo ông khỏi những nỗi phiền muộn trong thế cuộc.
Những năm lăn lộn làm nghề đã cho ông cái nhìn thức thời đó. Chính ông Hà Đăng đã phê như thế này: “Phim tốt, có hướng nghĩ suy mới”. Một cái ô, một chiếc xe phượng hoàng, lang thang khắp nẻo đường kiếm sống… Học xong sư phạm, ông được về Ban Khoa giáo Đài Truyền hình, đảm nhận mục “Sinh đẻ có kế hoạch”.
Rồi một cơ duyên giúp ông thi vào Trường Sân khấu - Điện ảnh khóa đầu tiên, học xong về Hãng phim truyền hình. Ba cái đèn, một cái máy cổ lỗ sĩ, cách đây 25 năm cũng thế và đến giờ cũng vậy. Những diễn viên này không biết họ để lại biết bao hệ lụy… Rồi ngồi phệt ở chuồng chồ, ăn những bữa cơm nhất thời, khô khốc.
Mạng đang mỉm cười với ông khi hàng ngày, bên cạnh ông là một người nữ giới xinh đẹp, trẻ trung, tình nguyện làm vợ và sinh con cho ông.
Còn Lời nguyền của dòng sông được giải thưởng quốc tế… Những bộ phim này đã gây ngả nghiêng cho chính ông. Ông không tin vào số. Vì sao phải khổ thế?”. Học đạo diễn điện ảnh mà làm phim truyền hình là nghề tay ngang và tự mày mò. Người ta thích đi nước ngoài, thậm chí thích định cư ở nước ngoài. Mẹ chồng tôi là phim 2 tập trước nhất được Huy chương Vàng trong Liên hoan phim truyền hình.
Đối với Khải Hưng, phải nghỉ làm là một cực hình. Hồi đó tôi nghĩ truyền hình là điện ảnh, nhưng giờ tôi thấy truyền hình gần phát thanh hơn.
“Tôi là người quả quyết, không nhân nhượng cuộc sống, nên có nhiều thiệt thòi. Nhưng niềm ham mê, sự dấn thân lớn hơn vớ. Khải Hưng kể, ông có quen một tỷ phú, sau này bị vướng vào pháp luật và bị xử bắn. “Nước ngoài giống nhau, hờ hững và khép kín.
Đạo diễn Khải Hưng chỉ đạo diễn xuất trong một cảnh quay. Không phải theo cái kiểu kéo dài tập theo nếp như bây chừ. Còn Khải Hưng, chưa rời xa khỏi đất nước đã thấy nhớ, thèm canh cua, cà pháo. Và những người sống quanh tôi cũng phải chịu thiệt thòi”. “Đau khổ nhất với người nghệ sĩ là làm phim mà không được chiếu.
“Thế cuộc dài mà cũng ngắn. 6 nghìn đồng một gói. Những năm 90 của thế kỷ trước, phim truyền hình đã gây một hiệu ứng mạnh mẽ với khán giả mà đến hiện, khi nói về chất lượng phim truyền hình, nhiều người vẫn hồi tưởng về thời vàng son ấy. Vậy mà làm được phim. Lúc đó, tôi mới được là tôi chứ không phải ai khác”.
Không mộng tưởng, không tranh giành, cũng không bị áp lực kinh tế. Nếu không quyết liệt đến tận cùng thì những bộ phim vàng của truyền hình phải đắp chiếu bởi những kiểm duyệt đất và đầy thành kiến thời đó và không dễ dàng gì mở đường cho những bộ phim mang tính tranh đấu sau đó.
Những danh hiệu, những giải thưởng trong thế cục làm phim, chỉ là những kỷ niệm mà thôi. “Đến một lúc nào đó, sẽ qua cơn bĩ cực này, vơ những thứ èo uột, lạt lẽo này sẽ qua đi”. Tôi chỉ ân hận một điều, hồi đó mình không đủ kiến thức để lái con đường phim truyền hình dài tập đi theo một hướng khác, đúng đắn hơn.
“Tôi giờ vô vi rồi, chỉ làm những gì mình thích mà thôi. Hãng phim của Nghệ sĩ dân chúng Khải Hưng giờ chỉ có chục người. Dù làm lãnh đạo, hay giờ chỉ là dân thường, thì Khải Hưng vẫn phải xắn tay vào, lăn lộn trên phim trường, chứ chẳng thể đứng đó mà nhìn. Với ông, cuộc sống là hiện tại và niềm ham mê công việc. Đôi lúc tôi nhớ tiếc vì sao mình chẳng thể làm được tốt hơn vào thời điểm đó.
Nhưng cũng chính những bộ phim được yêu thích ấy mà đạo diễn Khải Hưng “lên bờ xuống ruộng”. Điều đó tiền không bao giờ mua được”. Khải Hưng không có lề thói nghĩ về dĩ vãng hay những được mất trong cuộc thế. Thế mới hiểu tại sao hình ảnh đạo diễn Khải Hưng luôn gắn với chiếc quần soóc.
Chưa một ngày ngừng nghỉ. Nếu không tin ở chính mình, thì tôi không thể quyết liệt đến thế, và tôi sẽ tuyệt vọng”
Bao năm nay, ông vẫn giữ lề thói dậy từ 5h sáng, ăn sáng ở một quán quen và lái xe đến hãng phim gia đình lúc 7h. Hồi đó, còn nhớ làm phim truyền hình đầu tiên là Người thành phố. Từ Chuyện làng Nhô, bộ phim chính luận trước nhất được coi như “có vấn đề”, “có thể không được phát sóng”, khiến Khải Hưng đích thân mang lên tận ông Hà Đăng, Ban Văn hóa Tư tưởng. Nắng cũng như mưa.
Tôi ngạc nhiên vì sao có những người họ thích định cư ở nước ngoài. Nếu nghĩ suy của tôi được kiểm chứng, tôi sẽ bắt đầu làm lại từ Trường sàn diễn - Điện ảnh, nơi tôi đang dạy nghề cho sinh viên”. Rồi sau đó là Mẹ chồng tôi, Lời nguyền của dòng sông. Thế nên những người sống quanh ông cũng bị cuốn vào guồng quay đó.
Cả đoàn nghỉ vài ngày để đợi một diễn viên là chuyện thường ngày. Và những bộ phim tôi làm, có chút dự báo, dù là rất nhỏ với từng lớp. Đông cũng như hè. Tôi đang làm chuyên mục “Chuyện kể trước lúc 0 giờ” phát trên ANTV, một sê-ri phim hài phát trên SCTV, vừa thực hiện xong một phim ca nhạc cho kênh Truyền hình Quốc phòng đặt và có thể sắp thực hành một bộ phim dài tập với VTV.
Ông ta nói với Khải Hưng rằng: “Tôi là tỷ phú, nhưng tôi không bao giờ có được thứ anh có, đó là nụ cười, nước mắt, là hạnh phúc hay thống khổ của khán giả. Rõ ràng đó không phải là văn hóa của mình, không phải là cộng đồng của mình. Có lần được người bạn tặng cho cái máy ảnh, hành nghề chụp ảnh kiếm tiền.
Nói chuyện với Khải Hưng, thấy rất nhiều dự định còn dang dở trước một thị trường điện ảnh đang nhuốm màu u ám.
Khải Hưng nhận mình là người rành rẽ, sòng phẳng trong tình cảm, dù ông đã đi qua ba cuộc hôn nhân. Chuyện đổ vì bối cảnh và diễn viên là thường tình. Những năm 1992, có lúc tôi thấy cay đắng khi phim mình thấy hay mà lãnh đạo cho là dở. Khải Hưng kể, ông là dân sư phạm. Nhưng người viết bài này thì nghĩ khác.
Ông cất kỹ nó vào một góc ký ức. Ông tự mày mò mất 3 tháng trời, từ ánh sáng, hòa âm, mới xong. Ông chỉ hay hút thuốc và từ xưa đến nay chung thủy với một loại với giá rẻ bèo. Một dòng phim truyền hình hình thành và định hình từ đó. Tôi chứng kiến, có một ông già người Việt đã 80 tuổi vẫn lái xe ở Mỹ. “Đời làm phim truyền hình cùng cực, gian khổ nhưng lại mang đến cho mình sự thăng hoa, khiến mình phải chết sống với nó.
Cũng như ông mê canh cua, cà pháo và cho nên chẳng thể đi đâu xa khỏi tổ quốc này. Mình chỉ sống như một cây tầm gửi mà thôi. Những bộ phim chiếu trên VTV chiều chủ nhật đã để lại dấu ấn trong lòng khán giả: Lời nguyền của dòng sông, Mẹ chồng tôi.
Ông không có thói quen tụ bạ bạn bè, rượu chè. Nhưng Khải Hưng, người chiến binh biết mình biết ta, chỉ làm những thứ vừa vặn với mình. Thế nhưng, ông nhìn nó bằng cái nhìn lạc quan và thức thời hơn. Tôi có niềm tin, nên dù cuộc sống có nhiều trắc trở, thì tôi vẫn vượt qua, và tìm cho mình một bến đỗ bình yên”, ông luôn nghĩ vậy.
Mọi người đừng nghĩ, xống áo xênh xang mà mộng tưởng về cái nghề khổ ải này. Nhưng đến hiện giờ, sau 35 năm gắn bó với phim truyền hình, và định hình một lối đi riêng, Đạo diễn Khải Hưng vẫn trằn trọc. Những nếp cố hữu không đổi thay. “Đời người khi mất niềm tin là mất hết. Những lúc đi ra nước ngoài, xem người ngoại quốc làm phim, khi trở về, tôi tự hỏi, không hiểu vì sao đồng nghiệp của mình có thể làm được phim truyền hình với một thực trạng như vậy.
Ông thuộc thế hệ trước nhất làm phim truyền hình. Người nghệ sĩ không thể cứ ôm giấc mộng tôi làm phim nghệ thuật mà không quan tâm đến việc đứa con ý thức đó có được công chúng đón nhận hay không”.
Tuy nhiên: “Nghệ thuật hiện phải bán được, đầu tiên phải bán được cho mình đã, rồi mới bán được cho thế cuộc. Tại sao ư, vì đó là nghiệp dư. Bởi chủ chốt trong cuộc đời, ông là một đạo diễn mà thôi. Đến cái tuổi tôi, mình làm cho mình, chứ không bị sức ép bởi điều gì”. Thế rồi ham mê kéo ông đi, thành nghiệp của thế cuộc và của cả gia đình.
Với Khải Hưng, những hào quang, danh vọng đều chẳng có mấy ý nghĩa. Từ xưa và đến bây giờ vẫn thế”.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét